Eigendomsvoorbehoud en volgrecht: goederen geleverd, geld nog niet ontvangen

Veel B2B-verkopers weten niet dat ze juridisch eigenaar kunnen blijven van hun geleverde goederen, tot de laatste cent betaald is. Eigendomsvoorbehoud en volgrecht zijn geen juridische kleine lettertjes, maar een betonnen bescherming tegen wanbetaling en faillissement. Eén clausule in uw algemene voorwaarden maakt het verschil.

Eigendom gaat niet automatisch over

Naar Belgisch recht gaat de eigendom van goederen over op de koper zodra er overeenstemming is over de hoofdzaken van de overeenkomst, ook als de factuur nog niet betaald is. Dat betekent dat u bij een gewone levering meteen uw juridische positie als eigenaar verliest, terwijl het geld nog onderweg is.

Eigendomsvoorbehoud doorbreekt die logica. Met een geldige clausule blijft u juridisch eigenaar van de geleverde goederen totdat de factuur, inclusief eventuele bijkomende kosten, volledig voldaan is. Dat geeft u bij wanbetaling of faillissement het recht om de goederen terug te vorderen, vóór de andere schuldeisers aan bod komen.

Bij faillissement van uw klant kunt u de goederen opeisen bij de curator via het revindicatierecht. Dat is een fundamenteel andere positie dan die van een gewone schuldeiser die in de rij staat te wachten.

Lees ook: Gaat jouw klant failliet? Beperk de schade

Wanneer werkt het en wanneer niet?

Eigendomsvoorbehoud is geen automatisch recht. Het moet schriftelijk vastgelegd zijn, bij voorkeur in de algemene verkoopsvoorwaarden, op offertes of bestelbonnen, én de klant moet er kennis van hebben genomen vóór of bij het sluiten van de overeenkomst. Een clausule die pas na levering wordt meegedeeld, heeft juridisch weinig gewicht.

Het instrument werkt het best bij identificeerbare roerende goederen: producten, machines en voorraden die als afzonderlijk herkenbaar blijven. Bij verwerking (grondstoffen die opgaan in een nieuw product) of bij vermenging kan het eigendomsvoorbehoud zijn werking verliezen.

Het volgrecht: uw eigendom volgt het goed

In de groothandel en de bouw worden geleverde goederen vaak snel doorverkocht of verwerkt. Het volgrecht, ook wel het verlengd eigendomsvoorbehoud genoemd, speelt daarop in. Het principe: uw eigendomsrecht volgt het goed, ook als het in handen van een derde terechtkomt.

Als uw klant uw goederen doorverkoopt zonder uw toestemming, kunt u in principe aanspraak maken op de vordering die uw klant heeft op zijn afnemer. U onderschept als het ware de geldstroom, nog vóór die bij de insolvente klant terechtkomt.

Er zijn echter beperkingen. Het volgrecht werkt niet, of moeilijk, tegen een derde te goeder trouw die het goed verkrijgt (art. 2279 BW). Het vervalt ook wanneer u stilzwijgend of uitdrukkelijk akkoord gaat met doorverkoop. En bij verwerking of vermenging van de goederen gaan zowel het eigendomsvoorbehoud als het volgrecht verloren.

Eén clausule maakt het verschil

De drempel om dit te regelen is laag. Eén duidelijke clausule in de algemene verkoopsvoorwaarden volstaat als vertrekpunt. Ze hoeft niet complex te zijn, ze moet wel precies zijn.

Een basisversie:

“De geleverde goederen blijven eigendom van de verkoper tot volledige betaling van de factuur, inclusief eventuele bijkomende kosten. Dit eigendomsvoorbehoud geldt ook bij doorverkoop of verwerking van de goederen door de koper.”

Voor complexere situaties (grote leveringen, langlopende handelsrelaties of sectoren met veel doorverkoop zoals bouw of voeding) is advies op maat aangewezen om de clausule waterdicht te maken voor uw specifieke context.

Lees ook: Goede algemene voorwaarden zijn goud waard

De kern

Eigendomsvoorbehoud is geen wantrouwen ten aanzien van uw klant. Het is de juridische fundering onder uw cashflow, en het kost u niets extra als u het op tijd regelt.

Dit artikel verscheen eerder in Bizzontijd. Auteurs: Gert Bellemans (Bizzon) en Koen Bruls (advocaat).

Lees ook: Alles over eigendomsvoorbehoud: hoe het te gebruiken en de voordelen ervan